top of page

Learning by teaching: Waarom je het meeste leert wanneer je het zelf moet uitleggen

  • 1 dag geleden
  • 4 minuten om te lezen

Veel mensen herkennen dit moment. Je denkt dat je iets goed begrijpt, tot iemand je vraagt om het uit te leggen. Plots merk je dat sommige delen nog vaag zijn. Andere ideeƫn worden juist helderder wanneer je ze probeert te verwoorden.


Dat gevoel blijkt niet toevallig. In een recente studie van Wong en Lim, gepubliceerd in Educational Psychology Review, werd onderzocht wat er gebeurt wanneer mensen leren met de bedoeling om anderen te onderwijzen.

De resultaten zijn duidelijk: studenten die leerden met het doel om anderen te onderwijzen, presteerden beter dan studenten die alleen studeerden of notities maakten voor zichzelf.

Interessant is dat dit effect niet alleen geldt voor basisbegrip. Studenten die zich voorbereidden om te onderwijzen, bleken ook beter in staat om nieuwe onderzoeksvragen te formuleren. Dat betekent dat leren door te onderwijzen niet alleen helpt om kennis te onthouden, maar ook om nieuwe ideeƫn te ontwikkelen.


De vraag is dus: waarom werkt deze manier van leren zo krachtig? En hoe kan jij als opleider / facilitator dit mechanisme inzetten om je deelnemers meer, beter, efficiƫnten en effectiever te doen onthouden?



1. Leren door te onderwijzen is iets anders dan leren door uit te leggen


De studie maakt een belangrijk onderscheid tussen uitleggenĀ en onderwijzen.


De onderzoekers vergeleken drie manieren van leren:

  1. notities maken voor jezelf

  2. iets uitleggen voor anderen, bijvoorbeeld een tekst schrijven zoals in een leerboek

  3. onderwijzen, waarbij iemand zich echt in de rol van leraar plaatst


De resultaten tonen een duidelijke hiƫrarchie. Uitleggen werkt beter dan notities maken, maar onderwijzen werkt nog beter dan uitleggen.

Het verschil zit in de rol die iemand aanneemt.

Wanneer je onderwijst, neem je bewust de positie van leraar in. Je voelt je verantwoordelijk voor het begrip van anderen. Daardoor ga je anders met de leerstof om.


2. Je verwerkt kennis op een diepere manier


Wanneer je studeert voor jezelf, kun je informatie relatief passief verwerken. Je leest, markeert of schrijft iets op. Wanneer je je voorbereidt om te onderwijzen, verandert dat proces. Je moet de informatie selecteren, structureren en logisch opbouwen zodat iemand anders ze kan begrijpen.


Dat betekent dat je actief:

  • de belangrijkste ideeĆ«n selecteert

  • verbanden legt tussen concepten

  • een duidelijke structuur opbouwt

  • het materiaal koppelt aan bestaande kennis


Dit soort generatieve verwerking zorgt ervoor dat kennis dieper wordt geĆÆntegreerd in je geheugen.



3. Je wordt gedwongen om je eigen begrip te testen


Een tweede mechanisme heeft te maken met helderheid. Wanneer je voor jezelf leert, kun je jezelf gemakkelijk wijsmaken dat je iets begrijpt.

Maar zodra je moet uitleggen of onderwijzen, moet je ook precies kunnen formuleren wat iets betekent en hoe het werkt.

Tijdens dat proces ontdek je snel waar je begrip nog tekortschiet. Die confrontatie met je eigen kennisgaten is waardevol. Ze dwingt je om het materiaal opnieuw te bekijken, verbanden beter te begrijpen en je uitleg scherper te maken.


Het resultaat is een rijkere en beter georganiseerde mentale representatie van de leerstof.


4. De rol van leraar verandert je motivatie


De studie introduceert nog een ander mechanisme dat vaak over het hoofd wordt gezien. Wanneer iemand de rol van leraar opneemt, ontstaat een gevoel van invloed.


Als leraar heb je het gevoel dat jouw uitleg het leren van anderen kan beïnvloeden. Dat gevoel van invloed creëert verantwoordelijkheid. Mensen willen het materiaal goed begrijpen voordat ze het aan anderen uitleggen.


Die rol zorgt ervoor dat studenten meer mentale inspanning investeren en zorgvuldiger omgaan met de leerstof.


5. Onderwijzen vraagt meer mentale inspanning


De studie toont ook dat studenten die moesten onderwijzen meer mentale inspanning rapporteerden tijdens het leerproces.


Met andere woorden, deze manier van leren voelt vaak zwaarder. Studenten ervaren zelfs iets meer stress tijdens het leren. Tegelijk presteren ze beter op de uiteindelijke test.


Dat is een belangrijk inzicht. Dieper leren vraagt vaak meer cognitieve inspanning. Onderwijzen dwingt mensen om actiever en intensiever met de leerstof bezig te zijn.



6. Onderwijzen stimuleert creatief denken


Een van de meest interessante resultaten uit het onderzoek is dat leren door te onderwijzen ook het creatieve denkenĀ versterkt.


De studenten moesten na het leren nieuwe onderzoeksvragen formuleren over de inhoud van de tekst.

Studenten die hadden onderwezen, formuleerden duidelijk meer vragen die nieuwe kennis konden genereren.

Dat betekent dat deze manier van leren niet alleen helpt om informatie te onthouden. Ze helpt ook om nieuwe perspectieven te ontwikkelen en nieuwe ideeƫn te creƫren.


Wat betekent dit voor leren?


De implicatie van deze studie is duidelijk. Leren wordt krachtiger wanneer je jezelf in de rol van leraar plaatst.


Dat hoeft niet altijd letterlijk lesgeven te betekenen. Het kan ook gaan om het uitleggen van een concept aan een collega, het schrijven van een uitleg alsof je les geeft, of het maken van een presentatie voor anderen.


Door kennis uit te leggen en te onderwijzen, dwing je jezelf om die kennis te structureren, te verdiepen en kritisch te bekijken.


En precies daardoor leer je zelf meer.


Meer weten? Op zoek naar concrete activiteiten om dit mechanisme in te zetten?


Wil je weten hoe je concrete leeractiviteiten ontwerpt waarin deelnemers leren door zelf te onderwijzen?



Verder met dit thema?Ā Ontdek het in onze opleidingen en webinars.








Opmerkingen


bottom of page